Doe de Response Readiness test

Externe dreigingen nemen toe

In 2024 waren er in Nederland 417 Seveso-inrichtingen actief, waarvan 268 hogedrempel- en 149 lagedrempelinrichtingen. Voor de interne risico’s van deze bedrijven bestaat veel regelgeving en ervaring. Dat geldt minder voor dreigingen van buiten.

Het RIVM inventariseerde in april 2026 in opdracht van de Nederlandse Arbeidsinspectie welke externe dreigingen tot een zwaar ongeval kunnen leiden. Er zijn relatief veel richtlijnen en ervaring voor het voorkomen van een zwaar ongeval door problemen binnen de eigen processen. Voor het beheersen van de gevolgen van nieuwe externe dreigingen geldt dat in mindere mate.

Het RIVM onderscheidt zes categorieën: infectieziekten, natuurrampen, vitale infrastructuur, digitale veiligheid, geweld en geopolitiek. Een aantal daarvan raakt direct aan uw mensen. Bij extreem weer moeten medewerkers soms zelf met hun gezin een gebied verlaten, waardoor ze niet op het bedrijf kunnen zijn. En bij uitval van spraak- en datacommunicatie kunnen medewerkers op de werkvloer niet meer goed met elkaar communiceren, of zijn hulpdiensten moeilijk bereikbaar.

Wat het onderzoek laat zien

Het NIPV onderzocht in opdracht van het Landelijk Expertisecentrum Industriële Veiligheid hoe Seveso-bedrijven zich voorbereiden op een stroomuitval van 72 uur in meerdere regio’s. Er deden 22 inrichtingen mee, uit de vijf industriële clusters (Eemshaven, de haven van Amsterdam, het havengebied Rotterdam, Moerdijk en Chemelot) en daarbuiten.

De techniek blijkt vaak redelijk geregeld. De gaten zitten bij mensen en communicatie.

Bereikbaarheid van personeel

19 van de 22 respondenten hebben geen afspraken gemaakt over de bereikbaarheid van personeel tijdens een grootschalige, langdurige stroomuitval.

Rollen bij uitval

12 van de 21 inrichtingen hebben voor dit scenario geen rollen vastgelegd.

De thuissituatie van medewerkers

Geen van de respondenten heeft zijn werknemers voorgelicht over de gevolgen van zo’n stroomuitval voor hun eigen thuissituatie. Dat is belangrijk, want door maatschappelijke onrust of een onstabiele thuissituatie kan personeel gedwongen zijn, of zich gedwongen voelen, om thuis te blijven.

Het mobiele netwerk in veiligheidsstudies

Bij 19 inrichtingen komt stroomuitval in de HAZOP of een andere veiligheidsstudie aan bod. Maar slechts 1 keer wordt rekening gehouden met het niet beschikbaar zijn van het mobiele netwerk. Volgens netbeheerders blijven mobiele netwerken en internet bij zo’n uitval circa twee uur werken.

Daarom zijn de eerste uren beslissend. In die periode moet uw organisatie de belangrijkste stappen zetten. De experts in het NIPV-onderzoek noemen voor de acute fase onder meer: medewerkers via een noodalarm op de hoogte brengen, een hoofdtelling doen en zorgen dat er voldoende personeel op het terrein is om te kunnen handelen bij calamiteiten. Ook buiten de industrie zien crisisprofessionals dit venster: zij verwachten dat er in de eerste twee uur van een stroomuitval nog relatief veel communicatiemogelijkheden zijn, maar dat die daarna snel afnemen.

Wie in die eerste uren snel en zeker de juiste mensen alarmeert, heeft de bezetting staan voordat de verbindingen wegvallen.

Zorg dat de eerste uren klaarliggen

Als het venster kort is, moet alles vooraf geregeld zijn. Tijdens een werksessie met 17 professionals van Seveso-bedrijven, veiligheidsregio’s, bedrijfsbrandweer en netbeheerders zijn maatregelen opgesteld voor de fase vóór een crisis. Voor de bedrijfsnoodorganisatie springen deze eruit:

• Maak afspraken over beschikbaarheid. Leg vast hoe u met personeel communiceert, binnen en buiten de inrichting, en wie beschikbaar is tijdens stroomuitval.
• Maak communicatie onderdeel van uw noodplan. Neem een communicatieplan op als integraal onderdeel van het bedrijfsnoodorganisatieplan.
• Zorg voor een terugvaloptie voor daarna. Houd een papieren overzicht bij van de contactgegevens van personeel en relevante externe organisaties, en regel oplaadvoorzieningen voor communicatiemiddelen zoals portofoons.
• Bereid ook de thuissituatie voor. Uit het onderzoek bleek dat geen enkele inrichting dit doet. Medewerkers die thuis voorbereid zijn, kunnen eerder komen als ze worden opgeroepen.

Deze maatregelen hebben geen wettelijke basis, maar kunnen volgens de onderzoekers wel bijdragen aan het veilig houden van personeel en omgeving.